EU tăng cường biện pháp phòng vệ thương mại đối với thép, đẩy áp lực cạnh tranh từ hàng nhập khẩu xuống các sản phẩm thép hạ nguồn

Tháng 6, Ủy ban châu Âu đã thông qua đề xuất mở rộng Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) đối với khoảng 180 sản phẩm thép và nhôm hạ nguồn có mức độ thâm dụng thép, nhôm cao bổ sung, bắt đầu từ năm 2028. Tuy nhiên, hơn 200 đại diện đến từ các khâu khác nhau trong chuỗi cung ứng thép của EU đã tham gia Đoàn xe châu Âu vì năng lực cạnh tranh công nghiệp (European Convoy for Industrial Competitiveness) vào ngày 7/9, do Eurometal tổ chức, nhằm nhấn mạnh nhu cầu cần có các biện pháp toàn diện hơn.

Cuộc biểu tình diễn ra chỉ vài ngày trước một cuộc bỏ phiếu quan trọng về phạm vi áp dụng trong tương lai của CBAM. Ngày 15/9, Nghị viện châu Âu sau đó đã bỏ phiếu ủng hộ việc mở rộng đáng kể phạm vi CBAM, theo đó cơ chế này có thể bao phủ hơn 400 sản phẩm hạ nguồn. Biện pháp này hiện sẽ phải trải qua các cuộc đàm phán giữa Nghị viện châu Âu và các quốc gia thành viên EU.

EUROMETAL cho rằng các chính sách thương mại và khí hậu hiện hành của EU đang bảo vệ các nhà sản xuất thép nội địa trước cạnh tranh từ nước ngoài, nhưng đồng thời lại khiến các doanh nghiệp khác trong chuỗi cung ứng thép phải đối mặt với sự gia tăng của hàng nhập khẩu các sản phẩm hạ nguồn. Những sản phẩm này hiện chưa thuộc phạm vi điều chỉnh của CBAM hoặc hạn ngạch thuế quan (TRQ) theo Quy định về Thép của EU (Steel Regulation).

Các biện pháp phòng vệ thương mại hiện nay “làm suy yếu” doanh nghiệp hạ nguồn

EUROMETAL cho rằng các biện pháp phòng vệ thương mại nghiêm ngặt đối với thép nhập khẩu đang “chuyển dịch thay vì loại bỏ áp lực nhập khẩu”, qua đó làm suy giảm năng lực cạnh tranh của chuỗi cung ứng thép hạ nguồn châu Âu.

Theo EUROMETAL, các biện pháp này cũng sẽ dẫn tới rò rỉ carbon (carbon leakage) khi thép và các quy trình sản xuất, chế biến tại các nước thứ ba – vốn có thể phát thải nhiều hơn so với các quy trình tương ứng tại EU – được sử dụng để sản xuất các sản phẩm sau đó nhập khẩu vào EU.

Các doanh nghiệp tham gia khảo sát của MEPS ngày càng nhấn mạnh tình trạng gia tăng các sản phẩm thép được điều chỉnh hoặc thay đổi một cách tinh vi nhằm né tránh các biện pháp phòng vệ thương mại của EU. Sự cạnh tranh giá thấp ngày càng gia tăng đối với các nhà sản xuất, trung tâm dịch vụ thép và các doanh nghiệp cán lại thép (rerollers) tại châu Âu diễn ra trong bối cảnh giá thép EU tiếp tục tăng sau khi các TRQ mới làm giảm đáng kể khả năng tiếp cận nguồn thép nhập khẩu, qua đó làm tăng chi phí đầu vào của các doanh nghiệp này.

Giá thép cuộn cán nóng (HRC) bình quân tại châu Âu của MEPS đã tăng hơn 16% trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 9, khi người mua ngày càng phải tìm nguồn cung từ các nhà sản xuất thép nội địa. Tuy nhiên, khảo sát của MEPS trong tháng này cho thấy tồn kho cao và nhu cầu thấp sẽ hạn chế mức độ tăng giá tiếp theo trong những tháng tới.

Các nhà phân phối lớn và các trung tâm dịch vụ thép có vị thế thuận lợi hơn trong việc ứng phó với hệ thống quy định nghiêm ngặt của EU đối với thép nhập khẩu so với các doanh nghiệp nhỏ, độc lập.

Khả năng tài trợ cho các cơ sở kho bãi tại cảng giúp các doanh nghiệp này có điều kiện thuận lợi để làm thủ tục thông quan đối với thép nhập khẩu ngay từ đầu mỗi kỳ hạn ngạch theo quý. Nguồn vốn đáng kể dành cho hàng tồn kho cũng cho phép các doanh nghiệp quy mô lớn duy trì lượng tồn kho ở mức cao trước bất kỳ đợt tăng giá thép dự kiến nào.

Trong tháng này, các doanh nghiệp tham gia khảo sát của MEPS cho biết một số nhà phân phối châu Âu đang bán thép với mức giá “thấp hơn đáng kể” so với mức giá mà các nhà máy thép hiện đang chào bán. Nhiều doanh nghiệp đang tìm cách chuyển hàng tồn kho thành tiền mặt trước khi kết thúc năm.

Cần thêm các biện pháp để bảo vệ toàn bộ chuỗi giá trị thép

Những thay đổi được đề xuất đối với CBAM của EU được kỳ vọng sẽ củng cố ngành thép hạ nguồn châu Âu, tương tự như cách Quy định về Thép và CBAM đã cải thiện triển vọng đối với các nhà sản xuất thép nội địa.

Bày tỏ ủng hộ việc mở rộng phạm vi áp dụng CBAM, Tổng Giám đốc Hiệp hội Thép châu Âu (Eurofer), ông Axel Eggert, cho biết: “Việc mở rộng CBAM sang nhiều sản phẩm thâm dụng thép hơn sẽ góp phần bảo đảm rằng thép được sản xuất tại châu Âu và thép nằm trong các sản phẩm nhập khẩu cạnh tranh trong những điều kiện carbon tương đương.”

Tuy nhiên, sau cuộc bỏ phiếu trong Nghị viện châu Âu trong tháng này, EUROMETAL đã tiếp tục mở rộng phạm vi kiến nghị về việc tăng cường bảo vệ trước hàng nhập khẩu.

Chủ tịch EUROMETAL, Alexander M. Julius, đang kêu gọi xây dựng một cơ chế mới nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp gia công thép hạ nguồn và người sử dụng cuối cùng cạnh tranh tại các thị trường xuất khẩu, nơi các đối thủ của họ không phải chịu các chi phí carbon tương đương với mức chi phí áp dụng tại EU.

Ông cho rằng vẫn “chưa có giải pháp cho các nhà xuất khẩu EU phải gánh chịu chi phí carbon khi cạnh tranh trên thị trường toàn cầu”.

Các doanh nghiệp mua thép tại châu Âu cho rằng các quy định đối với hàng nhập khẩu đã làm thay đổi cán cân quyền lực theo hướng có lợi hơn cho các nhà sản xuất thép nội địa. Những lời kêu gọi cải cách ngày càng gia tăng cho thấy các biện pháp mới hiện cần được triển khai nhằm duy trì khu vực thép hạ nguồn, vốn là một bộ phận quan trọng trong cơ sở khách hàng của các nhà sản xuất thép.

Eurometal