Hiệp hội Tái chế châu Âu, EEB và FEAD kêu gọi thiết lập Nhãn Thép Xanh

Tuyên bố nhấn mạnh rằng một phương pháp luận dựa trên cơ sở khoa học và có mức độ tham vọng cao là yếu tố thiết yếu để thúc đẩy quá trình khử carbon trong ngành thép.

Các bên ký tên bày tỏ sự ủng hộ đối với phương pháp luận do Trung tâm Nghiên cứu Chung (JRC) của Ủy ban châu Âu phát triển, đồng thời cho rằng mức độ tham vọng của các nhóm hiệu suất áp dụng cho sản phẩm thép theo Đạo luật Ủy quyền (Delegated Act) cần được nâng lên đáng kể. Theo các tổ chức này, điều đó là cần thiết nhằm giảm sự phụ thuộc của châu Âu vào các nước thứ ba và định hướng dòng vốn đầu tư vào các công nghệ carbon thấp và không sử dụng nhiên liệu hóa thạch.

Tuyên bố cho biết cách tiếp cận trung lập về công nghệ mà JRC áp dụng hiện là phương pháp phù hợp nhất để dẫn dắt quá trình chuyển đổi sang các công nghệ carbon thấp. Dựa trên phương pháp đánh giá vòng đời từ khai thác nguyên liệu đến cổng nhà máy (cradle-to-gate) cùng các ngưỡng hiệu suất cố định, hệ thống này ghi nhận tiềm năng khử carbon của thép được sản xuất từ thép phế liệu tái chế.

Khác với các phương pháp thay thế có thể làm suy giảm tính tuần hoàn và gia tăng sự phụ thuộc của Liên minh châu Âu vào các nguyên liệu thô sơ cấp có dấu chân môi trường cao hơn, phương pháp của JRC được cho là sẽ định hướng dòng vốn đầu tư vào các công nghệ sử dụng nguyên liệu và quy trình sản xuất bền vững nhất. Trong bối cảnh đó, các công nghệ sản xuất thép nguyên sinh không sử dụng nhiên liệu hóa thạch thông qua sắt hoàn nguyên trực tiếp (DRI) sử dụng hydro kết hợp với lò hồ quang điện (EAF) sẽ được khuyến khích, góp phần thực hiện các mục tiêu khí hậu và môi trường của EU đồng thời tránh tình trạng “khóa cứng công nghệ” đối với các công nghệ có cường độ phát thải carbon cao.

Tuyên bố cũng nhấn mạnh rằng phương pháp luận của JRC sẽ khuyến khích đầu tư vào các tuyến công nghệ sản xuất giúp tăng cường quyền tự chủ chiến lược mở của châu Âu. Bằng cách áp dụng mức dấu chân carbon thấp hơn cho các sản phẩm có hàm lượng tái chế cao, nhu cầu đối với quặng sắt và tinh quặng sắt – phần lớn hiện được nhập khẩu từ bên ngoài EU – sẽ giảm xuống. Nguồn cung thép phế liệu dồi dào tại châu Âu được kỳ vọng sẽ hỗ trợ quá trình chuyển đổi này và ngay cả khi nhu cầu gia tăng cũng sẽ không gây thiếu hụt nguồn cung đối với các nhà sản xuất thép châu Âu. Do đó, sự phụ thuộc vào nhập khẩu nguyên liệu thô sơ cấp từ các nước thứ ba có thể được cắt giảm đáng kể.

Các bên ký tên cũng cảnh báo rằng việc áp dụng một phương pháp khác ở giai đoạn hiện nay có thể làm chậm tiến độ triển khai Nhãn Thép Xanh và tạo thêm bất ổn cho các nhà đầu tư. Họ lưu ý rằng phương pháp luận của JRC phù hợp với các công việc đang được triển khai trong khuôn khổ ESPR đối với các vật liệu khác như nhôm thông qua phương pháp đánh giá vòng đời MEERP, đồng thời phù hợp với khuôn khổ Quy định Sản phẩm Xây dựng (CPR). Theo các tổ chức này, một cách tiếp cận khác sẽ làm phức tạp thêm hệ thống quy định của EU và có thể vô tình tạo ra lợi thế cho một số vật liệu so với các vật liệu khác.

Tuyên bố cũng nhấn mạnh rằng việc nâng cao mức độ tham vọng của các ngưỡng hiệu suất là cần thiết để đẩy nhanh quá trình khử carbon trong sản xuất thép. Mặc dù thừa nhận phương pháp luận của JRC cung cấp một khuôn khổ cân bằng, các tổ chức này kêu gọi áp dụng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt hơn đáng kể đối với các nhóm hiệu suất theo từng sản phẩm. Họ cho rằng các ngưỡng hiện tại còn quá thận trọng và sẽ không tạo ra đủ động lực để đầu tư vào các công nghệ carbon thấp và không sử dụng nhiên liệu hóa thạch nếu được thông qua trong Đạo luật Ủy quyền.

Theo tuyên bố, các nhóm hiệu suất hiện hành sẽ không đủ khả năng thúc đẩy sự chuyển đổi thực chất của thị trường cũng như không thể phân biệt rõ ràng các sản phẩm có dấu chân carbon thấp nhất.

Thép cuộn cán nóng (HRC), một sản phẩm thép dẹt chủ yếu được sản xuất trong EU bằng công nghệ lò cao - lò thổi oxy cơ bản (BF-BOF), được đưa ra làm ví dụ. Hiện nay, nhóm hiệu suất B bao gồm các sản phẩm có mức phát thải từ 1,79 đến 2,66 tCO₂eq/tấn sản phẩm, trong khi cường độ phát thải carbon trung bình của công nghệ BF-BOF tại EU vào khoảng 1,9 tCO₂eq/tấn sản phẩm. Do đó, một tỷ lệ lớn các cơ sở sản xuất hiện hữu đã có thể đạt nhóm B mà không cần thực hiện thêm các biện pháp giảm phát thải, làm hạn chế hiệu quả của hệ thống phân loại như một công cụ khuyến khích khử carbon.

Mối quan ngại tương tự cũng được nêu đối với thép dây (wire rod - WR), một sản phẩm thép dài. Tuyên bố cho biết nhóm hiệu suất B sẽ bao gồm cả các sản phẩm DRI-EAF sử dụng khí tự nhiên nhập khẩu và các sản phẩm BF-BOF, mặc dù phần lớn sản lượng thép dây của châu Âu hiện đã được sản xuất bằng công nghệ lò hồ quang điện (EAF), vốn hỗ trợ mô hình sản xuất tuần hoàn và có cường độ phát thải thấp hơn. Các bên ký tên cho rằng các tuyến công nghệ sản xuất dựa trên nhiên liệu hóa thạch không nên đủ điều kiện được xếp vào nhóm hiệu suất A hoặc B.

Liên quan đến phương pháp được sử dụng để thiết lập các ngưỡng trong Đạo luật Ủy quyền, các tổ chức đề xuất thu hẹp tiêu chí đủ điều kiện tham gia mua sắm công đối với các nhóm hiệu suất A và B. Mục tiêu là bảo đảm chỉ những sản phẩm thép thực sự carbon thấp và không sử dụng nhiên liệu hóa thạch mới được hưởng lợi, từ đó tạo ra động lực mạnh mẽ hơn cho đầu tư vào các công nghệ khử carbon tiên tiến.

Cụ thể, các tổ chức đề xuất chỉ 10% sản phẩm thép bền vững nhất mới đủ điều kiện được xếp vào các nhóm A và B, đồng thời áp dụng ngưỡng 400 kgCO₂eq/tấn thép thô để phân tách các nhóm A-B với nhóm C. Theo họ, ngưỡng 30% hiện đang được đề xuất sẽ cho phép các sản phẩm có cường độ phát thải carbon cao vẫn được gắn nhãn “xanh”, tạo ra tín hiệu sai lệch cho thị trường và làm suy yếu động lực giảm phát thải hơn nữa.

Các bên ký tên kết luận rằng những điều chỉnh được đề xuất sẽ giúp các nhóm hiệu suất trở nên có ý nghĩa và tham vọng hơn, đồng thời thúc đẩy đầu tư vào khử carbon trong ngành thép châu Âu và hỗ trợ EU đạt được các mục tiêu khí hậu đã đề ra.

Phần chú thích của tuyên bố cũng cho biết việc thay thế quặng sắt bằng thép phế liệu tái chế có thể giúp giảm khoảng 1,67 tấn CO₂ cho mỗi tấn thép được sản xuất, đồng thời tiết kiệm tới 72% năng lượng cần thiết cho sản xuất thép nguyên sinh.

Bên cạnh đó, dẫn chiếu báo cáo năm 2025 của JRC mang tên “Phân tích Chuỗi cung ứng Thép của EU: Các xu hướng hiện tại và cơ hội thúc đẩy tính tuần hoàn”, các tổ chức nhấn mạnh rằng việc gia tăng sử dụng thép phế liệu là cơ hội quan trọng để tăng cường tính tuần hoàn trong ngành thép châu Âu.